قشم- دولاب

قشم چهار جزيره کوچک‌تر هنگام، لارک، هرمز و ناز را در تنگه استراتژيک هرمز در مجاورت خود دارد.

ـ جزيره هنگام: اين جزيره 6/33 کيلومتر مربع مساحت دارد و به شکل مخروطى ناقصى است که در کرانه‌هاى جنوبى جزيره قشم روبه‌روى شيب دراز واقع شده است. فاصله آن تا شهر قشم حدود 92 مايل دريايى است. اين جزيره ارتفاعات پست آهکى دارد و بلندترين نقطه آن کوه ناکس است. بزرگ‌ترين قطر آن از روستاى هنگام کهنه تا روستاى هنگام جديد 9 کيلومتر است.

تنها فعاليت اقتصادى در جزيره هنگام که اکثر اهالى به آن مشغولند ماهيگيرى و صيادى است. از نقاط ديدنى جزيره سواحل جنوبى آن است که حفره‌هاى کوچک و بزرگ دارد و تأسيسات بندرى انگليسى‌ها است.

ـ جزيره لارک: اين جزيره با 7/84 کيلومتر مربع مساحت در فاصله 81 کيلومتر مربع مساحت در فاصله 81 مايلى دريايى از بندرعباس و 6 مايل دريايى از شهر قشم و در جنوب شرقى اين شهر در تنگه هرمز قرار دارد. جزيره لارک از کوه‌هاى آتشفشانى مخروطى شکل تشکيل شده است. چند چشمه نمک و سواحل بسيار زيبا از جمله ديدنى‌هاى جزيره لارک است.

در اين جزيره فعاليت کشاورزى وجود ندارد و تنها فعاليت اقتصادى اکثر اهالى لارک، صيد و غواصى است. آب برکه‌ها و چاه‌هاى آن نيز مورد استفاده قرار مى‌گيرد.

ـ جزيره هرمز: اين جزيره مانند صدفى با 9/14 کيلومتر مربع وسعت در فاصله 10 مايلى جنوب شرقى بندرعباس و درميان آب‌هاى خليج فارس قرار گرفته است.

سطح جزيره هرمز را طبقات سازند‌هاى رسوبى و آتشفشانى تشکيل داده است و طبقات نمکى نيز به صورت تپه‌هايى، قسمت اعظم جزيره را پوشانده‌اند و اکثراً از جنس نمک طعام هستند. بلندترين نقطه آن 186 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و بزرگ‌ترين قطر آن 8 کيلومتر است. به‌دليل بارش اندک جوى و نمکى بودن خاک و شور بودن آب، مرتع و گياه در جزيره هرمز اندک است.

استخراج و صدور خاک سرخ جزيره هرمز از مهم‌ترين منابع درآمد اهالى است. نمک آبى و سنگ لاشه از ديگر معادن اين جزيره به‌شمار مى‌رود.

جزيره‌ ناز: اين جزيره کوچک در نزديکى سواحل شرقى قشم‌ قرار گرفته و از ساحل در حدود يک کيلومتر فاصله دارد. وسعت جزيره ناز تقريباً سه‌ هکتار است. اين جزيره فاقد ساحل شنى است و ديواره‌هاى صخره‌اى به ارتفاع پنج تا ده متر اطراف آن را فراگرفته است. روى اين جزيره کاملاً مسطح است. در زمان جزر با پس‌روى کامل آب دريا، براى مدت کوتاهى، باريکه‌اى از خشکى جزيره ناز را به ساحل قشم وصل مى‌کند.

در اين جزيره کسى سکونت ندارد. ماهيگيران محلى چند سايبان و مکان استراحت از چوب و پلاستيک به‌صورت موقت احداث کرده‌اند. روبه‌روى جزيره ناز در قشم ساحل شنى قرار دارد که مکان مناسبى براى تغذيه پرندگان دريايى و ماهيگيران بومى است. در سراسر فصول سال بازديدکنندگان بسيارى به‌ويژه هنگام غروب از اين محل بازديد مى‌کنند.

غارهاى خربس: اين غارها در فاصله ده‌کيلومترى شهر قشم و مشرف بر ساحل جنوبى جزيره قرار دارند. با توجه به جنس ديواره‌ها که عمدتاً از مارن و سيلت هستند فرسايش تأثير زيادى بر آنها داشته و به‌نظر مى‌رسد حفراتى که آنها را غار مى‌نامند در ابتدا در اثر عمل امواج به‌وجود آمده (در زمان مجاورت اين ديواره‌ها با دريا) و اندازه‌هاى محدودى داشته‌اند و سپس توسط مردم بومى عميق‌تر و بزرگ‌تر شده‌اند. نرمى جنس ديواره‌ها باعث شده که کار حفر آنها به سهولت انجام پذيرد و احتمالاً پناهگاهى براى مردم آن زمان به‌وجود بيايد. برخى از اين غارها با دالان‌هايى به هم مى‌رسند. در ديواره‌هاى داخلى و خارجى پوسته‌هاى دو کفه‌اى‌هاى مختلف به وفور يافت مى‌شود.